Klik hier voor een PDF versie

Auteur: Pieter Bastiaan Burgwal (Business Analyst @ MILK Kennis & Kapitaal Groep)

De bankier wordt een boekhouder

‘Ondernemers zien boekhouders tegenover zich. Mensen die wat technische taal pruttelen en dan zeggen: ik heb de lijst afgevinkt en u komt niet in aanmerking voor een ondernemerskrediet’, is de prikkelende uitspraak van Hans Biesheuvel, voorzitter van MKB Nederland. En wat de oorzaak ook is, statistieken ondersteunen zijn uitspraak. Slechts 48% van de kredietaanvragen wordt momenteel geaccepteerd door banken, waar dit tijdens de crisis 30% was en voor de crisis 80%. Een van de redenen is dat de bankier steeds meer een boekhouder lijkt te worden. Het is eigenlijk ook  schier onmogelijk voor een bankier om de potentie van een MKB onderneming te beoordelen. Wat weet een bankier nou van IT-bedrijven, groothandels, bouwbedrijven, autobedrijven en legio meer MKB ondernemingen? De bankier weet enkel wat de financiële risico’s zijn, maar kan slecht beoordelen welke mogelijkheden er liggen. En omdat de banken sinds de crisis risico-avers zijn, worden de financiële risico’s al snel als te hoog bestempeld. Door enkel te kijken naar ratio’s en cijfers, wordt ondernemen al snel een wiskundig concept.

De boodschap waarmee Amadeo Giannini in 1904 Bank of Italy [nu Bank of America] oprichtte, lijkt er voor het bankwezen niet meer toe te doen. Hij zag meer dan een eeuw geleden hetzelfde probleem, banken maken in moeilijke tijden een terugtrekkende beweging, terwijl juist in deze tijd de ondernemer de banken nodig heeft: ‘The glad hand is alright in sunshine, but it’s the helping hand on a dark day that folks remember to the end of time.’ Doordat de banken in goede tijden hun zakken hebben gevuld en in moeilijke tijden niet thuis geven, ontstaat er een nieuwe beweging. Mensen zoeken elkaar op en sociaal bankieren ontstaat.

Civic Banking: jij kiest en jij beslist

In de geschiedenis is passie, en niet geld, de grootste drijfveer gebleken achter innovatie. De uitvinding van het vliegtuig is misschien het grootste voorbeeld. Samuel P. Langley en Glenn Curtiss zagen een grote markt voor het vliegen en hadden op financieel gebied ‘onbegrensde mogelijkheden’. Maar het was de passie die ervoor zorgde dat de gebroeders Wright als eerste het luchtruim bedwongen. En door passie werd ook civic banking geboren. Een initiatief waarbij consumenten samen bepalen wat er gebeurt met het spaargeld; een sociale bank die dienend is aan de maatschappij.

Wanneer op civic banking gezocht wordt, dan blijkt al snel dat dit een initiatief is van Caja Navarra, een bijzondere Spaanse bank. In 2004 maakten zij de start en sindsdien is er een heel mooi product ontstaan. Onder het mom van ‘jij kiest en jij beslist’, zie je als klant precies wat de bank aan je verdient en kun je bovendien een deel van de winst afstaan aan een goed doel naar keuze. Transparantie is iets dat gewaardeerd wordt en dat blijkt. Caja Navarra groeit namelijk gestaag en bij festiviteiten onlangs in Bilbao waren zo’n 5.000 bezoekers. Daarbij is het zo dat civic banking ook een echt ‘wij-gevoel’ geeft. Dit zorgt ervoor dat civic banking op financieel gebied een alternatief voor traditionele banken is, met als grote plus de community die het creëert. En juist dit gevoel is iets dat consumenten zoeken in onzekere tijden. In Nederland ontbreekt het op dit moment nog aan een ‘civic bank’ en het is ook maar de vraag of dit concept op korte termijn zijn intrede maakt in Nederland. Er is immers een bankenvergunning voor nodig en de spelers die deze hebben, lijken ongeschikt voor dit concept. Dit zijn namelijk de traditionele banken met hun winstoogmerk.

De coöperatie is weer sexy

Voor het MKB gloort er echter hoop aan de horizon. Een zakelijke versie van civic banking is in de maak, waarbij ondernemers samen een coöperatie vormen. In deze coöperatie vormen kennis en krediet de basis. En wanneer een ondernemer krediet nodig heeft, wordt hij ook beoordeeld door andere ondernemers. Bouwbedrijf A kan immers veel beter de potentie van bouwbedrijf B beoordelen dan een bankier dat kan. Op deze manier kunnen ondernemers elkaar ondersteunen met krediet, maar ook kennis is een belangrijke factor. Zo zal het gefinancierde bedrijf ‘gemonitord’ worden, waardoor de kans op default veel kleiner is. Er kan sneller worden ingesprongen op kansen en bedreigingen en de ondernemer wordt met raad en daad terzijde gestaan door medeondernemers. Van de rente die betaald wordt, ontvangen de coöperatieleden een rentevergoeding over hun inleg. En daarbij kan een deel van de rente bijvoorbeeld gebruikt worden om ondernemers in nood te helpen, of om vernieuwende initiatieven te ondersteunen. Zo ontstaat civic banking voor het MKB. Samen sta je als ondernemers immers sterker en daarbij bepaal je als lid van de coöperatie ook zelf wat er gebeurt.

Oud minister van economische zaken Maria van de Hoeven constateerde het al in 2009: ‘Het heeft een wat stoffig imago gekregen, maar verdient juist een maatschappelijke herwaardering. De coöperatie is weer sexy. Leden weten wat er met hun geld gebeurt en hebben er invloed op. Iedereen gaat erop vooruit.’ Toch heeft de coöperatie nog steeds niet zijn langverwachte rentree gemaakt, en dit is vreemd, want in de coöperatie geldt immers ook: jij kiest en jij beslist.

Sparren leidt tot meer rendement

Dat de coöperatie, waarin kennis en krediet gedeeld wordt, voor ondernemers het ‘ei van Columbus’ kan zijn blijkt ook uit onderzoek van het Ministerie van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie. Ondernemers die begeleid worden bij het realiseren van hun groeiambities en daarover met elkaar in gesprek blijven, presteren namelijk beter dan zonder ondersteuning.

Uit een recente evaluatie blijkt dat ondernemers die in 2009 aan het onderzoeksprogramma van het Ministerie begonnen, in dat jaar 22 procent meer omzet maakten dan ondernemers in de controlegroep. Ook de gemiddelde toename van het aantal medewerkers (+ 8 procent) is veelzeggend. Daarnaast lieten de deelnemende ondernemers meer groei in het buitenland zien (+ 55 procent) en gaven ze meer uit aan innovatie en productontwikkeling (+ 45 procent). Minister Verhagen van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie noemt de resultaten hoopvol. ‘Ondernemerschap maakt in Nederland een stille revolutie door, aan ondernemerszin geen gebrek.’

De coöperatie moet dus inderdaad de herwaardering krijgen die het verdient. Een coöperatie ingericht als een zakelijke civic bank zorgt namelijk voor twee grote voordelen: kennis en krediet. Het MKB kan sneller en innovatiever groeien door geboden kennis en daarnaast ook beschikken over het ondersteunende krediet. De coöperatie is weer sexy.